Sonia and Dirk van Rensburg

Sonia and Dirk van Rensburg are newcomers to Calvinia, coming from the Kalahari and Uitenhage. They own a guesthouse and bakery and host many people from overseas.

Sonia and Dirk van Rensburg enjoy collecting interesting objects and displaying them in their yard and home. They talk about these objects and share their experience of Calvinia.

Dirk van Rensburg is from the Kalahari and Sonia van Rensburg is from Uitenhage. She moved around a lot growing up and now sees people she knows growing up and growing old for the first time. She and Dirk met in Port Elizabeth, travelled the country and settled in Calvinia, where they worked in the oldest bakery in the town with an oven that could bake 50 breads at a time. They still have a bakery, providing to the whole Calvinia area. They collect old objects, which they buy, and people from the town sell them things for money. Dirk and Sonia say there is no negative politics in Calvinia. They want to build a gallery on their yard where people from the area can present their works and gain exposure. Sonia is an artist herself. Many tourists from overseas come to stay at the guesthouse they have. They take their guests to “the neighbourhood”, or the coloured area, and say it is a wonderful experience for them and the tourists, because the people and culture are experienced together. They found old grinding stones in their yard. The majority of the videos are of them showing Patrick their guesthouse and yard.


Dirk: Yes, you know, we, I grew up in the Kalahari, and Sonja  she will tell you herself where she grew up. But I grew up in the Kalahari and I met her in Port Elizabeth. And  naturally fell madly in love, and from there we continued our journey, a little through the country and  we basically lived in all the provinces. And then we settled here in Calvinia almost 15 years ago and  started here. And we love living here and we’ve been here ever since. But she must tell you herself where she comes from.

Sonja: I don’t know where I come from, but I was born in Uitenhage and I was in fourteen schools… [laughs] So yes, I was, I was quite a, almost everywhere in the country, you know… My life basically came to a stop here. I never saw old, people grow old, I never saw young children become teenagers, become adults, and I’m seeing it now for the first time. For the first time I’ve seen  people die that I actually knew, that I had personal contact with, which I never had before in my life. That is amazing, amazing to me.

Interviewer: Can I shush the dogs for you?

[addressing dogs]

Sonja: Come on!

Dirk: Hey, you… hey, come on, I’m going to let you have it.

Sonja: You can cut it out.

Interviewer: No it’s okay.

Dirk: Yes, Sonja’s dad worked for the Railways and they had to, for promotion they had to move around a lot and so on, yes. But we then ended up here and  we started a small bakery here, or the bakery was here, it had belonged to a friend, and then we…

Sonja: The oldest bakery in town.

Dirk: Yes, this bakery has probably been baking for the whole area for 40 years, maybe even longer,

Interviewer: Do you perhaps know the history of the bakery?

Dirk: Yes, the bakery, jeez, they speak of, the guys have told me the names. Pinter was one of the first guys, a Dutchman who had it at one stage; the guy before us was Gerhard Swanepoel, and there were a number of other owners. And one of the bakers also had the  funeral parlour, which he ran as a sideline, and he left some of his stuff here in one… that we made into a guest room, but we don’t tell the guests that. They may not want to sleep there.

Sonja: But there were never dead people here.

Dirk: Not dead people, but yes.

Sonja: Only the coffins.

Dirk: There was an oven here in the bakery that could bake fifty loaves of bread at a time. The ovens were, it was a whole room, they moved the bread around with oars. And I, when we later had to take the oven out, we put the name of the oven on one of the rooms, Room Kamforta, because the oven was a Kamforta, an Italian thing, and  yes… It is a… I know he delivered bread as far as Fraserburg, Williston, Loeriesfontein – the whole area, even Carnarvon. These days we bake, four bakeries in town, and we bake for, we mainly supply the small shops, the mobiles as we call them. In the neighbourhoods and so on. We take the bread to their shoppie, deliver it, and yes, those are our clients.

Sonja: So Dirk and I came here and we started the bakery and this… there was nothing here. Nothing. We didn’t really have time to garden, or to come this side, our son was still in the house. And  six years ago Dirk started collecting stuff here and there, he has a very good eye for old stuff. Let me tell you, there are big treasures here, you know. All these engines are in working order, we have a sheep-shearing machine – what does it work with, paraffin?

Dirk: No, Lister.

Sonja: Lister.

Dirk: Lister, yes.   

Sonja: Gee, it’s actually quite special, and all of them are in working order, so there’s really  history here. He started collecting the stuff, stored them there in his garage, and six years ago, when all our children had left home, Dirk and I started playing around. Then he started building these two rooms, with one man. So there was…

Dirk: Jan and I.

Sonja: …absolutely nothing. Yes, you and Jan. He built these two rooms, he went to cut reeds in Upington and brought them here and we then, we said we were here for life now, this was now our lifestyle until we die, this was our pension plan. And we just started playing. And the more I started displaying the stuff, the more he brought. So it never ends.

Dirk: And what is truly wonderful, the people in the area  mainly our local people, in the town and the surrounding area and so on, when they see old stuff, they bring it and they say, “Listen, man, I’ve got something for you.”

Sonja: Yes, then they deliver…

Dirk: They come and deliver, then I buy it from him. A lot of it I can’t really use but I buy it and next time he has something that one can use, and so on, yes.

Sonja: A few times we’ve bought the stuff two or three times…


Sonja: I promise you! I look at it and I say, I’ve already bought this cup, then I look into his eyes, then I see the hunger, then I say, “Five rand, or bread.” You know, jeez, that is how things are here.

Dirk: Sometimes we argue, Then she says, “There isn’t any more money, you know you cannot buy the stuff,” then I say –

Sonja: Also no more space.

Dirk: … also no more space. Then I say, “Okay,  but you go tell him.” Then she gets to the gate…

Sonja:  You look into his eyes.

Dirk: … look into his eyes and see how hungry he is, and then you tell me… When she gets back, she tells me, “Give him the money.”

But we really have very beautiful treasures, we have many… some of our signage, it’s a huge collection, very old stuff. I think some of the signage is from the 1800s and  we have a big assortment of things. And when the collectors visit us… the radio collector who was here, I gave him a radio that he told me, he came back and said he had only cleaned it and it started, an old six volt radio, there are only six left in the world of the 32 or 23 that they had manufactured. He’s also a professor at Cape Town University, he’s a radio collector. And  so when there are collectors, I will give away some of my collection and give some of our collection.

I bring the things and Sonja must display them. And she has to find space and display them correctly and so on. We get many foreigners who come to look and their mouths literally hang open when they look at all the stuff.  we don’t change an object, we, we don’t polish it and try to make it new, leave it just as it is, with its character, because it is actually its character that speaks to me. Speaks to one. And then people come here and they say, “Jeez, my grandma had a thing like this, my father had a thing like this, and do you remember, when I was at school, I had a food tin like this.” And they see the stuff. And  as you told me today, the saws that they used for the cedar wood, that they sawed the cedar wood trees with, and brought the cedar wood, from Clanwilliam here to Calvinia, and so on.

And this house is a very old house  it still has cedar wood ceilings, cedar wood beams,  reed and clay ceilings, ceilings made from reed and clay, and  at one point the roof conked in and then the insurance put in a cheaper, flatter roof, yes.

Sonja: Before we, before we bought it.

Dirk: Before us, yes…

Sonja: Before we were here, yes.

Dirk:  But we really like, we’re very, we like preserving the stuff. I see a lot of stuff here that would just have been melted down, and that is what happens nowadays, because the guys melt everything down. Our heritage is being burnt down because it is all about the money. And  literally. When the guys get here… a lot of my stuff I go and buy from the, from the scrap dealers. They buy it and they know me now.

Sonja: He has taken stuff from the trucks.

Dirk: Yes, from the trucks.

Sonja: Then he says, “No, not a damn, you cannot go and melt it.”

Dirk: And they tell me when they get nice stuff. They say, “Listen, there’s stuff here that you, that is old, that has antique or vintage value.” Then I buy it from them and  we now have a nice relationship with each other and try in this way to save some of the stuff. And Sonja paints, of course, some of her paintings are hanging in Luxembourg and  her videos, she one day  tell us about Norbert.

Sonja: No, you tell, I’m not going to speak any more.

Dirk: She put videos of South Afrika on Youtube and Norbert Cox is an artist in America, in Wisconsin, and he’s seen as a, he’s an apo-, apocalyptic artist. He’s one of the 100 most interesting people of the 20th century. And he saw it, then he contacted her and said he wanted to come to South Africa, he wanted to come here. And then he came to stay here for four months and  he usually works for about three to four months on a six by four feet painting and in those four months he finished four and they made a fifth one together and she painted with him and  that specific painting was exhibited in Luxembourg in the, ah, in the Louvre, exhibited in Paris and it now hangs in Luxembourg. And  during that time we showed him the Tankwa and we took him to Knysna, we took him to the Kgalakgadi, and apart from that it was the most productive period in his life ever, yes.

Sonja: And since then he’s been back here twice.

Dirk: Yes.

Interviewer: So the items that you buy from people – do you usually ask whether there is a story behind the item?

Sonja: Sometimes.

Dirk: Yes. I, I also told them to you. For example, one day I, an old man told me I had to come and look, he had a lot of old stuff there. And so I went to him and  a thing was hanging there and I said to him, “What is this?” Because I’m used to seeing these things from time to time. Then he told me, “That is a hub,” which they used for ox wagon wheels. And he then told me his father still did ox wagon wheels with these things, and so on. So they tell us the stories, yes. Where it comes from and, and we love each other so much now, people in the area, that is the nice thing about Calvinia, isn’t it, we don’t have negative politics, we all love one another, and ehh…

Sonja: Golly, today I, I have to tell you this, I was walking from the OK and all of them were standing in a row in front, in front of the court, then one said, one screamed – sorry, just switch that off…

Sonja: Nice people.

Interviewer: Yes. And what is the way forward?

Sonja: Wow, we have a, we have a, what we do, every year we have a, have a, a target. What do you call it?

Interviewer: Objective.

Sonja: Objective. A goal. Yes. Now, this year the gallery has to be finished, it will be over there, and Dirk is busy building his workshop, man cave, on the other side, at the bakery. So it is now, how many months left?

Dirk: The time is running out but we, we…

Sonja: Maybe it will become a two year project.

Dirk: Yes, it must get done. We have many artists in the area and, yes. The other day, for example, we went to go look at our Rastas’ art. The Rasta community, they have the most beautiful art but they don’t have a place to exhibit it, to show it. And people, especially from overseas, want it. And because we are in Lonely Planet, many people come here, foreigners. Now, we’re going to turn that place into a gallery, where they can bring their art and…

Sonja: … exhibit it…

Dirk: … exhibit it and sell it, and we don’t even want a commission for that. If the stuff can only be sold and give them exposure.

Interviewer: How, how do you work together with the museum? Is there space?

Sonja: No, I don’t think so. The museum is very unique in its own right, yes, okay, we know Miemsie very, very well, we visit a lot, but, I don’t know. I think when people come to Calvinia, there are a few places that they have to visit. One is definitely the museum. I believe we have the best museum, I don’t know whether in the Northern Cape or in the country, but this is a very good museum, you know, it’s really…

Dirk: … worth it…

Sonja: It’s absolutely worth it, and she goes to so much trouble with everything, research and so on. So it’s the museum, and then the Hantam house uuhhmm, and then it is our place.

Dirk: Yes. And there are a few places in the neighbourhood as well. We’ll –

Sonja: Yes. We take, we take our, our overseas tourists to the neighbourhood. They simply love it there. You have to go there at this time, then all the girls and boys wear their most beautiful clothes, and parade in the streets.

Dirk: …courting …

Sonja: You take the most beautiful photos of those people, young, beautiful young people.

Dirk: Then you see the laaities* standing around, you know… and the girls…

Sonja: We just sit and watch them. It’s like watching a story book unfold.

Dirk: And yes, we always direct people to the museum and Miemsie also directs people to us. So we have a very nice link with each other. The tour groups as well, flower tourgroups also visit there, and here. And, we also send them to, Doctor Coetzee at Hantam house, and those places. And that is the nice thing about our… Our town doesn’t have that negative stuff, we support each other and we, for us it is about the, the heritage, to share what we have with people. And, someone once said to me, Calvinia is highly rated on the, on the tourism scale overseas. Because they say that one meets the person, and his culture, here. And, because they see our culture, they see our stuff…

Sonja: … see our lives…

Dirk: … see our lives. And our people are not shy to show it. So we, yes, some of Sonja’s art hung in the museum for a long time…

Sonja: Yes.

Dirk: … It now hangs in the hotel.


Sonia en Dirk van Rensburg is nuwelinge op Calvinia. Dirk kom uit die Kalahari en Sonia kom van Uitenhage af. Hulle besit ’n gastehuis en bakkery en onthaal dikwels oorsese gaste.

Sonia en Dirk geniet dit om interessante voorwerpe te versamel en in hulle erf en huis uit te stal. Hulle praat oor hierdie voorwerpe en deel hulle ondervinding van Calvinia.

Dirk van Rensburg kom uit die Kalahari en Sonia van Rensburg is op Uitenhage gebore. Hulle het baie rondgetrek toe sy ’n kind was en noudat sy ouer is, sien sy vir die eerste keer hoe mense om haar grootword en ouer word. Sy en Dirk het mekaar op Port Elizabeth ontmoet, deur die land gereis en in Calvinia kom woon. Hier het hy by die oudste bakkery op die dorp kom werk, met ’n oond waarin ’n mens 50 brode op ’n slag kon bak. Hulle het nog steeds ’n bakkery en voorsien plekkies in die hele Calvinia-streek van brood. Hulle versamel ou goed wat hulle opkoop, en mense uit die omgewing verkoop goed aan hulle vir kontant. Dirk en Sonia sê daar is nie negatiewe politiek op Calvinia nie. Hulle wil ’n galery op hulle erf bou waar mense uit die omgewing hulle kunswerke kan uitstal en blootstelling kan kry. Sonia is self ’n kunstenaar. Baie buitelanders kom kuier en gaan by hulle gastehuis tuis. Hulle neem besoekers deur die buurt of na die Kleurlinggebied. Dit is vir dié besoekers ’n wonderlike ervaring om die mense en die kultuur saam te ervaar. Hulle het ou maalklippe op hulle erf gekry. Die meeste video’s is van waar hulle vir Patrick hulle gastehuis en erf wys.


Dirk: Ja, weet jy, ons het, ek het in die Kalahari grootgeword en Sonja het, sy sal self vertel waar sy grootgeword het, maar ek het in die Kalahari grootgeword en ek het haar in Port Elizabeth ontmoet, enne, natuurlik smoorverlief geraak en daarvan af het ons ons pad verder gestap, ’n bietjie deur die land, enne, ons het basies in elke provinsie gebly en toe’t ons so, amper vyftien jaar gelede het ons ons hier in Calvinia kom vestig, enne, hierso begin en ons bly so lekker hier en ons is nou van daar af hier. Maar sy moet vir jou self vertel waar sy vandaan af kom.

Sonja: Ek weet nie waar ek vandaan kom nie, maar ek is gebore in Uitenhage en ek was in veertien skole … [lag] So, ja, ek was, ek was nogals ’n, ’n bietjie, bietjie orals in die land, jy weet … basically het my lewe tot stilstand gekom hier. Ek het nooit gesien hoe ou-, hoe mense oud word nie, ek het nooit gesien hoe jong kinders tieners word nie, volwasse word nie, en ek sien dit nou vir die eerste keer. Ek sien nou vir die eerste keer, mense gaan dood wat ek actually ken, met wie ek persoonlik kontak gehad het, wat ek nog nooit voorheen in my lewe gehad het nie. So dit is vir my amazing, amazing.

Dirk: Kan ek gou vir jou die honde net stil kry?

[praat met honde]

Sonja: Come on!

Dirk: Kom julle .. Hei, kom, kom, ek gaan julle raps.

Sonja: Jy kan dit uitsny.

Onderhoudvoerder: Nee wat.

Dirk: Ja, Sonja se pa het vir die Spoorweg gewerk en hulle moes maar vir bevordering, maar baie rondskuif en so aan, ja. Maar toe’t ons hier opgeëindig, enne, ons het hier begin met ’n bakkerytjie, of die bakkery was hier, ’n vriend s’n, en toe het ons hier …

Sonja: Die oudste bakkery in die dorp …

Dirk: Ja, hierdie bakkery is seker al veertig jaar, dalk nog ouer, vir die hele omgewing gebak.

Onderhoudvoerder: Ken julle miskien bietjie geskiedenis van die bakkery?

Dirk: Ja, die bakkery, jissie, hulle praat van, die ouens het al vir my die name genoem, Pinter was van die voorste ouens, ’n Hollander wat hom op ’n stadium gehad het, die ou voor ons was Gerhard Swanepoel het hom toe gehad en daar was nog ’n hele paar ander eienaars wat hom gehad het, en, onder andere het een van die bakkers ook die, die begrafnisonderneming gehad wat hy op ’n sideline gedoen het en hy het van sy goeters hierso in een, wat ons nou daar ’n gastekamer gemaak het, gebêre, maar dit sê ons nie vir die gaste nie. Dan wil hulle dalk nie daar slaap nie.

Sonja: Maar hier was nooit dooie mense nie.

Dirk: Nie dooie mense nie, maar ja.

Sonja: Net die kiste.

Dirk: Maar hier was ’n oond in die bakkery wat vyftig brode op ’n slag gebak het. Hulle het die oonde so met, dis ’n hele vertrek, het hulle die brode so met spane rondgeskuif. En ek het, toe ons die oond later van tyd moes uithaal, het ons die oond se naam op die een kamer gesit, Room Kamforta, want die oond was ’n Kamforta, ’n Italiaanse ding, enne, ja. Dis ’n, ek weet hy het so ver as Fraserburg, Williston, Loeriesfontein, die hele omgewing, selfs Carnarvon, het hulle brood afgelewer. Nou bak ons deesdae, vier bakkerye in die dorp en ons bak vir die, ons voorsien hoofsaaklik aan die klein winkels, die mobiles, soos ons dit noem. In die buurte en so aan. Ons ry vir hulle die brood tot by hulle shoppie, lewer hom af, en ja, dis ons kliënte.

Sonja: So, ek en Dirk het hier gekom en ons het die bakkery begin en hierdie, hier was niks hier nie. Niks, ons het nie tyd gehad, rêrig, om tuin te maak, of hierdie kant te kom nie, ons seun was nog in die huis. En, ses jaar terug, en Dirk het begin, hier en daar goed versamel, hy het ’n baie goeie oog vir ou goed. Kom ek sê vir jou, hier is groot skatte hier, hoor. Al hierdie enjins werk, ons het hier ’n skaapskeermasjien – waarmee werk hy, paraffien?

Dirk: Nee, Lister.

Sonja: Lister.

Dirk: Lister, ja.

Sonja: Jis, dis nogal special, en almal werk, so hier’s rêrig, geskiedenis hierso, maar hy het begin om die goed bymekaar te maak, daar in sy waenhuis gestoor, en ses jaar terug, toe ons kinders nou almal uit die huis uit is, toe’t ek en Dirk begin speel. Toe begin hy hierdie twee vertrekke bou, met een man. So hier was …

Dirk: Ek en Jan.

Sonja: … absoluut niks. Ja, jy en Jan. Hy het hierdie twee vertrekke gebou, hy’t riete gaan kap in Upington, en hiernatoe gebring en ons het so, ons het gesê ons is nou lewenslank hier, dis nou ons leefstyl tot ons doodgaan, dis ons pensioenplan hierdie. En ons het net begin speel. En hoe meer ek die goed begin display het, hoe meer het hy begin bring. So, dit hou net nooit op nie.

Dirk: En wat nou so wonderlik is, die mense in die omgewing, hoofsaaklik meer ons plaaslike mense, in die dorp en in die buurt, en so aan, as hulle ou goed sien, dan bring hulle hom, dan sê hulle: “Hoor hier, ou, hier is ’n ding vir jou.”

Sonja: Ja, dan lewer …

Dirk: Hulle kom lewer, dan koop ek dit by hom, baie van dit kan ek nie rêrig gebruik nie, maar ek koop dit en ’n volgende keer het hy nou weer iets wat ’n ou kan gebruik, en so aan, ja.

Sonja: Ons het nou al ’n paar kere die goed twee of drie keer gekoop.


Sonja: Ek belowe jou! Dan kyk ek dit, dan sê ek, ek hét al hierdie bekertjie gekoop, dan kyk ek in sy oë, dan sien ek hy’s honger, dan sê ek: “Vyf rand, of ’n brood.” Jy weet, jislaaik, dis hoe dit hier gaan.

Dirk: Ons stry partykeer, dan sê sy: “Daar’s nie meer geld nie, jy weet, jy kan nie meer die goed koop nie,” dan sê ek –

Sonja: Ôk nie meer plek nie.

Dirk: Sê ek, ook nie meer plek nie, dan sê ek: “Oukei, maar gaan sê jy dit vir hom.” Dan kom sy daar by die hek –

Sonja: Kyk jy in sy oë.

Dirk: … kyk in sy oë en sien hoe honger is hy, en dan sê jy vir my, as sy terugkom, dan sê sy: “Gee hom die geld.” Maar so het ons rêrig baie mooi skatte, ons het baie, van ons signage, is ’n baie groot versameling, baie ou goed. Hier is van die signage wat ek dink uit die agtienhonderds kom, en ons het ’n groot verskeidenheid van goeters, en as jy die versamelaars by ons kom, die radioversamelaar wat hier was het ek ’n radio voor gegee wat hy vir my gesê, hy het teruggekom en gesê hy het hom net skoongemaak, aan die gang gesit, ’n ou sesvolt radio, daar’s net ses in die wêreld oor van die twee-en-dertig of drie-en-twintig wat hulle gemaak het. Hy’s ook ’n professor by Kaapstad Universiteit, hy’s ’n radioversamelaar. En, so as daar versamelaars is, dan sal ek van my collection weggee en van ons collection gee. Maar ek bring die goed en Sonja moet hulle display. En sy moet plek kry, en op die regte manier uitstal, en so aan. Maar ons kry baie buitelanders wat kom kyk en hulle mond hang letterlik oop van al die goed wat hulle sien. ons verander nie ’n ding nie, ons, ons, ons polish hom nie weer op en probeer hom nuut maak nie, los hom net soos hy is, met sy karakter, want dis juis sy karakter wat tot my praat. En tot ’n mens praat, en dan kom mense hier, dan sê hulle: “Jis, maar my ouma het so ’n ding gehad, my pa het so ’n ding gehad, en onthou jy, toe ek op skool was, het ek so ’n kosblikkie gehad,” en hulle sien die goed, enne, soos jy vandag self vir my gesê het, die sae wat hulle gebruik het vir die sederhout, wat hulle die sederhoutbome mee gesaag het, en die sederhout van af gebring het hier, van Clanwilliam af en hier na Calvinia toe, en so aan. En dié huis is ’n baie ou huis, hy’t nog sederhoutplafonne, sederhoutbalke, riet- en klei-ceilings in, plafonne wat van riet en klei gemaak is, en, op ’n stadium het die dak ingekonk en toe’t die versekering ’n goedkoper, platter tipe dak ingesit, ja.

Sonja: Voor ons, voor ons gekoop het.

Dirk: Voor ons, ja.

Sonja: Voor ons hier was, ja.

Dirk: Maar vir ons is dit baie, ons is baie, ons hou daarvan om die goed te bewaar. ek sien baie goed hier wat net sou gesmelt word, en dis wat gebeur deesdae, want die ouens smelt alles. Ons erfenis word verbrand, want dit gaan alles oor geld. Enne, letterlik, as die ouens hier kom, baie van my goed gaan koop ek by die, by die scrap dealer. Hulle koop hom in, en hulle ken my nou ook al.

Sonja: Hy’t al goed van die trokke afgehaal.

Dirk: Ja, van die trokke af.

Sonja: Dan sê hy: “Nee, not a tiekie, jy kan nie dit gaan smelt nie.”

Dirk: En hulle sê vir my, as hulle mooi goed kry, sê: “Hoor hier, hier’s goed wat jy, wat oud, wat antieke of outydswaarde het.” Dan koop ek dit by hulle, enne, ons het nou al so ’n mooi verhouding met mekaar en probeer van die goed so red. En Sonja doen skilderwerk, natuurlik, daar hang van haar skilderye in Luxembourg, enne, sy het van haar video’s eendag op, vertel vir ons van Norbert.

Sonja: Nee man, vertel jy, ek gaan nou nie meer praat nie.

Dirk: Sy het van ’n, video’s van Suid-Afrika op YouTube gesit en Norbert Cox is ’n kunstenaar in Amerika in Wisconsin en hulle reken hom as ’n, hy’s ’n apo-, apokaliptiese kunstenaar. Hy’s een van die honderd mees interessantste mense van die twintigste eeu. En toe sien hy dit, toe kontak hy haar, toe sê hy, maar hy wil Suid-Afrika, hy wil na ons toe kom. En toe’t hy hier kom bly vir vier maande, enne, waar hy gewoonlik in ’n ses-by-vier-voet-skildery so drie tot vier maande werk, het hy in daai vier maande vier klaargemaak én hulle het ’n vyfde een saam geskilder en sy’t saam met hom geskilder, enne, daai spesifieke skildery was in Luxembourg in die, ag, in die Louvre, in Parys ge-exhibit en hy hang nou in Luxembourg. Enne, in daai tyd het ons hom nog die Tankwa gaan wys, en ons het hom Knysna toe gevat, ons het hom Kgalakgadi toe gevat en bo en behalwe dit was dit sy produktiefste ooit in sy lewe, ja.

Sonja: En hy was intussen weer twee keer hier.

Dirk: Ja.

Onderhoudvoerder: So, die items wat julle nou by die persone koop, vra julle gewoonlik of daar ’n storie agter die item is, of probeer julle uitvind …?

Sonja: Somtyds.

Dirk: Ja. Ek, ek het hulle vertel ook vir jou. Ek het byvoorbeeld eendag by iemand ’n, ’n ou omie het vir my gesê ek moet kom kyk, hy’t ’n klomp ou goed daar. En ek ry toe oor daar na hom toe, enne, daar hang toe ’n ding daar en ek sê vir hom: “Wat is dit dié?” Want ek sien dié goed nogal redelik van tyd tot tyd. Toe sê hy vir my: “Dis nou ’n naaf,” waarmee hulle die ossewawiele afgekap het en toe sê hy vir my sy pa het nog met die goed ossewawiele gedoen, en so aan. Enne, so hulle vertel vir ons die stories, ja. En waar hy vanaf kom en, en, ons is nou al so lief vir mekaar, mense in die buurt, dit is die lekker mos van Calvinia, ons het mos nie negatiewe politiek nie, ons is almal lief vir mekaar, enne …

Sonja: Jislaaik, ek het vandag, nè, ek moet vir jou dit vertel, stap ek van die OK af, toe staan hulle mos almal in ’n ry hier voor, voor die hof, sê een, skree een, sorry, sit net af …



(11:17 min.)


Clip 14(1) – Sonja en Dirk #2


Sonja: Oulike mense.

Onderhoudvoerder: Ja. En, wat is die pad vorentoe?

Sonja: Wow, ons het ’n, ons het ’n, wat ons doen, ons het elke jaar, het ons ’n ’n target. Wat is dit in Afrikaans?

Onderhoudvoerder: Doelpunt.

Sonja: Doelpunt, ’n mikpunt. Ja. Nou, hierdie jaar moet die galery klaarkom, hy kom daar, en Dirk is besig om vir hom ’n werkswinkel, man cave, aan die anderkant, by die bakkery te bou. So dit is nou, hoveel maande nog oor?

Dirk: Die tyd raak min, maar ons, ons …

Sonja: Maybe gaan dit ’n tweejaarprojek word.

Dirk: Ja, dit moet klaar. Ons het baie kunstenaars in die omgewing, enne, ja, ons het nou die dag het ons byvoorbeeld na ons Rastas se kuns gaan kyk. Die Rasta-community, hulle’t die mooiste kuns wat hulle het, maar nêrens het hulle ’n plek om dit uit te stal, ten toon te stel nie. En, veral die mense uit die buiteland soek dit. En, omdat ons in Lonely Planet is, kom hulle baie hier, buitelanders. Nou gaan ons daai plek ’n galery maak, waar hulle hulle kuns kan kom bring en …

Sonja: … uitstal…

Dirk: … uitstal, en verkoop en, ons wil nie eers ’n kommissie daarvoor hê nie. As die goed net kan verkoop en hulle bekendstel.

Onderhoudvoerder: Hoe werk julle saam met die museum. Is daar ruimte?

Sonja: Nee, ek dink nie so nie. Die museum is baie uniek op sy eie, ja, oukei, ons ken vir Miemsie baie, baie goed, ons kuier baie, maar, ek, ek weet nie, ek dink as mense Calvinia toe kom, dan’s hier ’n paar plekke wat hulle moet gaan kyk. Een is definitief die museum. Ons het die beste museum, glo ek, ek weet nie of dit die Noord-Kaap of die land is nie, maar hierdie is ’n goeie museum, hoor jy, dis rêrigwaar …

Dirk: … die moeite werd …

Sonja: Dis absoluut die moeite werd, en sy doen soveel moeite met alles, navorsing, en so aan. So, dis die museum, en dan’s dit die Hantam-huis, uuhhmm, en dan is dit ons plek.

Dirk: Ja. En daar is ’n paar plekke in die buurt ook. Ons sal …

Sonja: Ja. Ons vat, ons vat ons, ons oorsese toeriste buurt toe. Hulle lóve dit daar. Hierdie tyd … sorry … hierdie tyd moet jy nou daar gaan stap, dan’t al die meisies en seuns hulle mooiste klere aan, dan parade hulle in die strate..

Dirk: … hofmakery.

Sonja: Jy neem die mooiste foto’s van daai mense, jong, pragtige jong mense.

Dirk: Dan sien jy hoe staan die laaities nou, jy weet … en die girls …

Sonja: Ons sit hulle net so en kyk. Dit is soos ’n storieboek wat ontvou.

Dirk: En, ja, ons wys altyd die mense museum toe en Miemsie wys ook die mense hiernatoe. So ons het ’n baie mooi link tussen mekaar. Die toergroepe ook, blomme-toergroepe kom besoek ook daar, en hier. Enne, ons stuur hulle weer na, doktor Coetzee toe, by Hantam-huis en die plekke. En dit is die lekker van ons, ons dorp het nie daai negatiewe goed nie, ons ondersteun mekaar en ons, dit gaan vir ons oor die, die heritage, om dit wat ons het, vir mense te gee. En, iemand het eendag vir my gesê, Calvinia is hoog gerate op die, op die toerismeskaal in die buiteland, omdat hulle sê, hier ontmoet hulle die mens, en sy kultuur. Enne, omdat hulle sien ons kultuur, hulle sien ons goed …

Sonja: … sien ons lewe …

Dirk: … sien ons lewe. En ons mense is nie bang om dit te wys nie. So, ons, ja, daar het van Sonja se kuns in die museum gehang vir lank …

Sonja: Ja.

Dirk: … dit hang nou in die hotel.